სამართლის წიგნი ვახტანგ ბატონიშვილისა


1446/72

ზოგადი აღწერა:
შიფრი:
1446/72
სახელწოდება:
სამართლის წიგნი ვახტანგ ბატონიშვილისა
საუკუნე:
XVIII
დათარიღების საფუძველი:

პალეოგრაფიული ნიშნები

ავტორ(ებ)ი:
ფურცლების რაოდენობა:
130
დაუწერელი ფურცლები:
91v, 102v-130r
დამწერლობის სახეობა:
ფორმა:
მასალა:
თემატიკა
ყდა:

ტყავის, ტვიფრული ყავისფერი ყდა.

ზომები

ყდის:

210x110


ქაღალდის:

208x175


ტექსტის:

150x115


სისქე:

23


სტრიქონებს შორის მანძილი:

5

არშიები

ზედა:

30


ქვედა:

31


მარცხენა:

20


მარჯვენა:

23

სტრიქონების რაოდენობა:
13
აღრიცხვა:

გვერდობრივი.

განკვეთილობის ნიშნები:
დაკავშირებული პირები
დაკავშირებული ტოპონიმები
დასაწყისი:

პირუჱლი შესავალი ბატონისშვილის ვახტანგის ნაბრძანები - მყოფსა უმყოფობისა არსისა და უარსესისა მქები, არა თუ ღირსად, არამედ შეძლებისა ჩემისაებრ მქებელი და მმონებელი ... (1r).

სათაურ(ებ)ი:

სამართალი

ქვესათაურ(ებ)ი:

პირუჱლი შესავალი ბატონისშვილის ვახტანგის ნაბრძანები (4r-7r).

დასაწყისი:

პირუჱლი შესავალი ბატონისშვილის ვახტანგის ნაბრძანები - მყოფსა უმყოფობისა არსისა და უარსესისა მქები, არა თუ ღირსად, არამედ შეძლებისა ჩემისაებრ მქებელი და მმონებელი ... (1r).

[კარი სამართლის ქმნისა] (7r-10r).

[რიგი და სამართალი თავის მართლებისა] (10r).

[ხმალში გატანება ამ წესით უნდა] (10r-11r).

კარი თეთრის გარიგებისა (14v-15v).

[კარი სისხლის განაჩენებისა] (15v-18v).

[ვის როგორი სისხლის სდის] (18v-24r).

[ასოთა და ჭრილობათა სისხლისათვის] (24r-26r).

[მიჴდომისა დაღალატად დადგომისათვის] (26r-30r).

[ცოლქმრის საქმისა ასრე იქმნას] (30r-32v).

[უფროსი კაცის მოკლვისა ასრე იქმნას] (32v).

[უმძრახ კაცთა მოკვლისა ასრე იქმნას] (32v-33r).

[მამაშვილთა და დაძმათა საქმისა ასრე იქმნას] (33r-35r).

[ცოლის წაგვრისა და დაგდებისა ასრე იქმნას] (35r-36r).

[სხვადასხვა მოკვლისათვის ასრე იქმნას] (36r-38v).

[სხვისი ცოლის ან შვილის გაყიდვისათვის] (38v-39r).

აქა კარი გაყრისა დასაწყისი და ერთმანერთის მოშორებისა თუ ვითა უნდა (39r-45v).

კარი პირუჱლი ვალისა თუ როგორ აიღების (45v-46v).

[აწ კოკისა და კოდის წონისა მოგახსენოთ] (46v-47r).

სამართლიანად თეთრისა, პურისა, ღვინის გავალება როგორა ხამს (47r-v).

ღვინოზედ ტეთრის გაცემა ასრე უნდა (47v-48r).

პურზედ თეთრის გაცემა (48r).

თეთრის მუშაზედ გაცემა (48r-v).

ვალის გარდახდისათვის (48v-52v).

[ამანათისა] (53r).

აწ ვიწყოთ კარი ქურდობისა და სამართალი მისი (53v-56v).

კარი ნასყიდობისა (56v-58v).

გაცვლილობისა (58v-59v).

[უშვილო ცოლ-ქმრის გაყრისათვის] (59v).

[წყალი, შეშა და ბალახი ხელმწიფისა არის] (59v-60r).

[დახუთვისა ასრე იქნას] (60r-61r).

[პისკოპოზის ბეითალმანისა ასრე იქმნას] (61r-v).

[ორბატონობასა და ორიანობაში მტრობისათვის] (61v-62r).

ლაშქრობაში დანარჩენებულს კაცს და იარაღს რომ ირჩოდენ (62r).

შენიშვნა:

მოტანილია მხოლოდ სათაური, ტექსტის ადგილი გამოტოვებულია. ტექსტი დართულია ხელნაწერის ბოლოს სხვა გამოტოვებულ ტექსტებთან ერთად (85v).

[ნადირობის ცილებისათვის] (62r-64r).

[საქონლის პოვნისათვის] (64v).

[ყმაწვილის ნაქნარის საქმისათვის] (64r-v).

ნაშრომისა და რასაც ფერის პირუტყვისაგან წახდენისათვის ასრე იქმნას (64v).

ვაზის გაკაფისა, ნერგისა, გინა ხილისა ასე იქმნას (65r).

დაწვისა (65r-v).

[ხუმრობასა და თამაშობაში დაჭრისათვის] (65v-66r).

[ორმოს პირღიად დატოვებისათვის] (66r).

[მრჩოლელი პირუტყვისათვის] (66r-v).

[ნაძლევისა ასრე იქმნას] (66v-67r).

[მებატონეთა და ყმათათვის] (67r-68v).

[გლეხის გაყრა ასე უნდა] (68v).

[ბოლოსიტყვა] (69r-70r).

თუ ვითარ ხამს დაწერა განაჩენისა (70v-71v).

მიბარებულისა რასაც ნივთისა, გინა ნათხოვრისა ასრე იქმნეობოდის (71v-74v).

მოსამართლეს რომს აეჭვო მოხსენდეს სიტყვით (74v).

მოსამართლე რომ სიგლის წერილს ვერ მიხვდეს (74v-75r)

ქვეყნისა და ქალაქთ შენახვისა (75r).

ბჭის დადგინებისათჳს (75r-v).

დედაკაცის საჩივარში მოსვლისა (75v).

[ეკლესიის მამულის მოხვნის ან დანერგვისათვის] (75v-76r).

საფლავის მიწის ფასისათვის (76r-v).

[ქვეყნისა და რჯულის ღალატისათვის] (76v-77r).

[ნიშნის მიტანისა] (77r).

ზითვისათვის (77r-v).

გიჟისა და ბნედიანის ცოლისათჳს (77v).

შენიშვნა:

თავების ნუმერაცია გადადის 225-დან 238-ზე. მოტანილია მხოლოდ სათაური და ახლავს შემდეგი მინაწერი, შესრულებული გადამწერის ხელით: "საყვარელნო ძმანო და მეგობარნო! აქ რიცხვი არეული არის, მაგრა გთხოვთ მოტევებასა ამისთვის, რომ საიდგანაც გადმოვწერეთ იქ ასე იყო".

225-236-ე თავები დართულია ხელნაწერის ბოლოს სხვა გამოტოვებულ ტექსტებთან ერთად, აკლია მხოლოდ 237-ე თავი (86r-90r).

ტყუილად დამფიცებელისა (77v-78r).

დედაკაცის ფიცისათვის (78r).

სიგლის წართმევისათვის (78r-v).

სამძღურის გარიგებისათვის (78v).

სამნის მოგლეჯისათვის (78v).

[ამანათისათვის] (78v-79r).

რუს გამოღებისათჳს (79r).

მწყემსმა რომ წანახედი ქნას (79r).

[სხვისი მიწის გაშენებისათვის] (79r-v).

[ხის წაღებისათვის] (79v).

ვისაც ყმა ამოუვარდეს (79v-80r).

რასაც ფერის ქურდობისათვის (80r).

ვალის აღებისათვის (80r).

[მისანთა კუდიანთათვის] (80v).

[მოწამლისათვის] (80v).

[ტყუილად დაბეზღებისათვის] (80v-81r).

ომში კაცის დარჩენისათვის (81r-v).

ომში ნაშოვნის საქონლისათვის (81v).

ორმოში ჩავარდნისათვის (81v--82r).

დედმამის საქონელსა და მამულზე ქალის დაპატრონებისათვის (82r-v).

[ბატონის მოკვლის, დაჭრის, ცემისა თუ შეგინებისათვის] (82v-83r).

შენიშვნა:

259-ე თავიდან გადადის 262-ე თავზე. 260-261-ე თავები დართულია ხელნაწერის ბოლოს სხვა გამოტოვებულ ტექსტებთან ერთად (90r-v).

[მოახლის თხოვნისათვის] (83r-v).

[სხვას ქვეყანას ვალის აღებისათვის] (83v-84r).

[თავის გატეხისათვის] (84r-v).

[მოსამართლის საუპატიოსათვის] (84v-85r).

[შეყრისათვის] (85r).

[ყმის თავდებობისათვის] (85r).

[ბოძებული ან აყრილი გლეხისათვის] (85v).

სარჩევი (92r-100v).

ქრონიკები (101r-102r).

  1. "უფლია არს ქვეყანა და სავსება მისი" (129v).


  2. "Его превосходительство, милостиви государ Андрей Иванич Цицванидзе" (130v).


  1. სათაურები აღდგენილია გამოცემის მიხედვით (იხ. დსახელებული ლიტერატურა).

  1. ცენტრალური სახელმწიფო საისტორიო არქივი, ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, შედგენილი პროფ. ს. კაკაბაძის და პ. გაგოშიძის მიერ აკად. კ. კეკელიძის რედაქციით, ტომი I, თბილისი, 1949, გვ. 71.

  2. ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი, შეადგინეს და დასაბეჭდად მოამზადეს ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, თეონა გელაშვილმა, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ, თბილისი, 2016, გვ.363-364.

  3. სამართალი ვახტანგ მეექვსისა, ტექსტი დაადგინა, გამოკვლევა და საძიებლები დაურთო ისიდორე დოლიძემ, თბილისი, 1981 წელი.

  1. ხელნაწერი ეროვნულ არქივში შემოსულია 1924 წელს ვლადეილ ხელაშვილისგან (თელავი).

ციტირება

სამართლის წიგნი ვახტანგ ბატონიშვილისა. ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა. საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი. თბილისი, 2019. მოამზადეს: ლიკა აბრალავამ, ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ. http://manuscripts.archive.gov.ge/ka/handwriting/show/90 წვდომის თარიღი:

მონაცემთა ექსპორტი
Ministry of Justice logo
© 2019 - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივი
კატალოგში გამოქვეყნებული მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდში