მეტაფიზიკა


1446/112

ზოგადი აღწერა:
შიფრი:
1446/112
სახელწოდება:
მეტაფიზიკა
საუკუნე:
XVIII
დათარიღების საფუძველი:

პალეოგრაფიული ნიშნები.

ფურცლების რაოდენობა:
115
დაუწერელი ფურცლები:
2v-3v, 23v
დამწერლობის სახეობა:
ფორმა:
მასალა:
თემატიკა
ყდა:

ტყავგადაკრული ტვიფრული ხის ყდა, ალაგ-ალაგ გადაქექილი.

ზომები

ყდის:

214x168


ქაღალდის:

205x158


ტექსტის:

149x115


სისქე:

29


სტრიქონებს შორის მანძილი:

5

არშიები

ზედა:

22


ქვედა:

36


მარცხენა:

31


მარჯვენა:

18

სტრიქონების რაოდენობა:
20/23
განკანონება/ჭვირნიშანი:

აქვს ჭვირნიშანი.

აღრიცხვა:

გვერდობრივი და რვეულებრივი; გვერდობრივი აღრიცხვა აღნიშნულია ზედა არშიაზე არაბული ციფრებით; 66 და 67 გვერდი დანომვრისას გამოტოვებულია და 65 გვერდის შემდეგ მოდის 68 გვერდი (35v). გვ. 120-ის ნაცვლად წერია 102 (62r). გვ. 180-ის ნაცვლად, როგორც ჩანს, მექანიკური შეცდომის გამო - 130 და ნუმერაციაც გაგრძელებულია 130-დან ბოლომდე თანმიმდევრობით (92r-151v). ამ ნუმერაციით სულ არის 249 გვერდი. რვეულებრივი აღრიცხვა აღნიშნულია ქვედა არშიაზე არაბული ციფრებითა და რიცხვებით; სულ თვრამეტი რვეულია.

განკვეთილობის ნიშნები:
ხელნაწერის მდგომარეობა:
ხელნაწერი ძირითადად კარგად არის შემონახული, ზოგან დალაქავებულია, რამდენიმე ფურცელზე მელანი გადასულია მეორე მხარეს და ტექსტის ადგილი გაყავისფრებულია (ფ. 35 და სხვა).
დასაწყისი:

დაღათუ გულის მსიტყუჱლობენ რომელნიმე, ვითარმედ ყრმათამი სხოლათა შინა ჰაზნაურთა ჰსწავლათა მესწავლეთა არ სათანადო არს გარდამოცემად მეტაфსიკაჲ ... (4r).

სათაურ(ებ)ი:

ზედდადგინებანი მეტაფისიკაჲსანი. წინასიტყუაობა ბუნებისათჳს და თჳსებისა მეტაфსიკაჲსა. §1 (4r).

დასაწყისი:

დაღათუ გულის მსიტყუჱლობენ რომელნიმე, ვითარმედ ყრმათამი სხოლათა შინა ჰაზნაურთა ჰსწავლათა მესწავლეთა არ სათანადო არს გარდამოცემად მეტაфსიკაჲ ... (4r).

ქვესათაურ(ებ)ი:

I პინაქსი მეტაფისიკისა  (1r-2r).

  • ზედდადგინებანი მეტაფსიკაჲსანი. წინასიტყუაობა ბუნებისათჳს და თჳსებისა მეტაфსიკაჲსა. §1 (4r-5v).
  • ზედდადგინებანი ონტოლოღიისანი. წინასიტყუაობა. §7 (5v-5აv).
  • თავი პირველი. პირველთათჳს დასაბამთა კაცობრივისა ცნობისათა. §9 (6r-8v).
  • თავი მეორე. ზედმიწევნილებისათჳს არსისა და არაარსისა. §16 (9r-12v).
  • თავი მესამე. არსებისათჳს. §27 (12v-15r).
  • თავი მეოთხე. უსაზოგადოესთათჳს თჳსებათა არსისათა. §29 (15r-17r).
  • თავი მეხუთე. იგივეობისათჳს და სხუაობათა. §37 (17r-20r).
  • თავი მეექუსე. განსაზღურებულისათჳს და განუსაზღურებელისა. §43 (20v-23r).
  • თავი მეშჳდე. ყოვლადისათჳს და კერძოთა. §47 (24r-25r).
  • თავი მერუჱ. საჭიროჲსათჳს და შეხდომისა, ანუ შემთხუჱვითისა. §51 (25v-28r).
  • თავი მეცხრე. კარგისათჳს და სამეტაфისიკოჲსა ჭეშმარიტებისა და სრულებისა. §57 (28r-35r).
  • თავი მეათე. არსისათჳს შეზავებულისა. §73 (35v-42r).
  • თავი მეათერთმეტე. მარტივისათჳს არსისა. §105 (42r-45r).
  • თავი მეათორმეტე. არსებისათჳს და შემთხუჱვითისა. §110 (45v-48v).
  • თავი მეათსამეტე. არსისათჳს დასრულებადისა და არა დასრულებადისა. §117 (49r-50v).
  • თავი მეათოთმეტე (!). დასაბამთათჳს და მიზეზთა. §123 (50v-57v).
  • თავი მეათხუთმეტე. ნიშანთათჳს და დანიშნულისა. §135 (57v-58v).

II მეტაფისიკისა ნაწილი მეორე. კოზმოლოღია საზოგადო 

  • თავი პირველი. კოზმოლოღიისათჳს საზოგადოდ. §. 139 (58v-59r).
  • თავი მეორე. იდეაჲსათჳს სოფლისა. §140 (59v-66v).
  • თავი მესამე. სხეულთათჳს. §153 (66v-68r).
  • თავი მეოთხე. სჯულთათჳს მოძრაობისათა. §164 (68r-v).
  • თავი მეხუთე. დასაბამთათჳს სხეულთასა. §166 (69r-v).
  • თავი მეექუსე. ბუნებისათჳს და ზესთა ბუნებითისა, ესე იგი საკჳრუჱლებისა რლა სასწაულისა. §168 (69v-74v).
  • თავი მეშჳდე. სრულებისათჳს სოფლისა. §173 (74v-75v). 

III. მეტაფისიკა, ნაწილი მესამე. პნევმატოლოღიისა, პსიხოლოღიისა და ბუნებითისა ღმრთისმეტყუჱლებისა გარე შემცუჱლი 

  • თავი პირველი. სულისათჳს საზოგადოდ. §175 (76r-77r).
  • თავი მეორე. პსიხისათჳს, ესე იგი სულისა კაცობრივისა, ანუ მშჳნვიერისა. §177 (77r-78v).
  • თავი მესამე. ძალისათჳს ცნობისა და უდარესისა, ანუ უქუჱნაესისა კერძოჲსა მისისა, ვითარ იგი წოდებულ ჰყოფენ. §183 (79r-v).
  • თავი მეოთხე. ძალისათჳს გრძნობისა. §184 (80r-81v).
  • თავი მეხუთე. ძალისათჳს გამოხატჳსა. §187 (82r-87r).
  • თავი მეექუსე. ჰხსენებისათჳს და აღხსენებისა. §194 (87r-88v).
  • თავი მეშჳდე. ძალისათჳს ცნობისა და უკეთილშობილესი{ს}ათჳს, ესე იგი უზენაესისა კერძოჲსა და პირველად ძალისათჳს ყურადღებისა და განხილვისა. §199 (89r-90v).
  • თავი მერუჱ. გულისხმისყოფისათჳს გნომისა და გონებისა. §203 (90v-97v).
  • თავი მეცხრე. ძალისათჳს წადიერებისა, ანუ სურვილისა და უდარესისა ანუ უქუჱნაესისა კერძოჲსა მისისა. §218 (97v-103r).
  • თავი მეათე. ვნებათათჳს. §232 (103r-120v). 
  • თავი მეათერთმეტე. წადილისათჳს გონიერებითისა ანუ ნებისა და თავისუფლებისა მისისა. §266 (120v-123v).
  • თავი მეათორმეტე. ზიარებისათჳს სულისა სხეულისა თანა. §269 (124r-126v).
  • თავი მეათსამმეტე. უკუდავებისათჳს პსიხისა (ესე იგი სულისა კაცობრივისა). §273 (127r-129v).
  • თავი მეათოთხმეტე. მშვინვიერთათჳს უსიტყუთა. §277 (130r-133v).

IV. მეტ[ა]фისიკისა ნაწილი მეოთხე. ღმრთისმეტყუჱლება ბუნებითი. 

  • თავი პირველი. ყოფისათჳს ღმრთისა. §280 (134r-139r).
  • თავი მეორე. არსებისათჳს და თჳსებისა ღმრთისა საზოგადოდ. §285 (139r-141r).
  • თავი მესამე. საღმრთოჲსა გულისხმისყოფისათჳს. §288 (141v-142v).
  • თავი მეოთხე. ნებისათჳს საღმრთოჲსა. §290 (142v-148v).
  • თავი მეხუთე. საღმრთოთა მოქმედებათათჳს. §306 (149r-151v).
  1. "იგავი: ნეტარ არს კაცი, რომელმან ჰპოვა სიბრძნეჲ,

    და მოკუდავმან, რომელმან იხილა გონიერებაჲ;

    ესე უმჯობეს არს მოსაგებელად, 

    ვიდრე ოქროჲ და ვეცხლი საუნჯისა, 

    უპატიოსნეს ძვირფასისა ანთრაკის" (მხედრული, 152r-ის ბოლოს გადამწერისავე ხელით).


  1. ცენტრალური სახელმწიფო საისტორიო არქივი, ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, შედგენილი პროფ. ს. კაკაბაძის და პ. გაგოშიძის მიერ აკად. კ. კეკელიძის რედაქციით, ტომი I, თბილისი, 1949, გვ. 116-117.

  2. ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი, შეადგინეს და დასაბეჭდად მოამზადეს ლიკა აბრალავამ, ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ, თბილისი, 2018, გვ.74-77.

  1. ხელნაწერი ეროვნულ არქივში შემოსულია 1924 წელს ლაზარევის აღმოსავლურ ენათა ინსტიტუტიდან (მოსკოვი).

ციტირება

მეტაფიზიკა. ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა. საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი. თბილისი, 2019. მოამზადეს: ლიკა აბრალავამ, ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ. http://manuscripts.archive.gov.ge/ka/handwriting/show/134 წვდომის თარიღი:

მონაცემთა ექსპორტი
Ministry of Justice logo
© 2019 - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივი
კატალოგში გამოქვეყნებული მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდში