მხითარ სებასტიელის "რიტორიკა" სომხურიდან უთარგმნია ანტონ I კათალიკოსს 1746 წელს. ხელნაწერში ჩართული წინასიტყვაობის მიხედვით თხზულება ანტონ I-ს საგანგებოდ უთარგმნია სომხურიდან საგანმანათლებლო ფუნქციით. ხელნაწერი 1792 წელს გადაუწერია იოსე ალქატს.
- შიფრი:
- 1446/78
- სახელწოდება:
- მხითარ სებასტიელი, რიტორიკა
- თარიღი:
- 1792
- დათარიღების საფუძველი:
-
პალეოგრაფიული ნიშნები
- ავტორ(ებ)ი:
- გადამწერი/დამწერი:
- მთარგმნელი:
- ფურცლების რაოდენობა:
- 103
- დამწერლობის სახეობა:
- ფორმა:
- მასალა:
- თემატიკა
- ყდა:
-
ყავისფერი ტყავის ტვიფრული ყდა.
- ზომები
-
ყდის:
175x110
ქაღალდის:
171x106
ტექსტის:
114x72
სისქე:
21
სტრიქონებს შორის მანძილი:
4
- არშიები
-
ზედა:
18
ქვედა:
4
მარცხენა:
15
მარჯვენა:
18
- სტრიქონების რაოდენობა:
- 20
- განკანონება/ჭვირნიშანი:
-
ახლავს ჭვირნიშანი.
- განკვეთილობის ნიშნები:
-
- დაკავშირებული პირები
- დაკავშირებული ტოპონიმები
სათაურ(ებ)ი:
-
თჳს ჴელოვნებისა სარიტოროჲსა (ესე იგი სამჭერმეთქვოჲსა) (6r).
ქვესათაურ(ებ)ი:
-
თავი ა. თჳს საზღუჱრისა სამჭერმეთქვოჲსა და წუალებისა ნაწილთა მისთასა. თავი ა (6r-13v).
-
თჳს პირველის ნაწილისა სამჭევრმეთქოჲ, ესე იგი პოვნისა, წიგნი ბ (13v-47v).
-
თჳს მეორისა ნაწილისა სამჭევრმეთქოჲსა, ესე იგი განკარგჳსა, წიგნი გ (48r-58v).
-
თჳს მესამისა ნაწილისა სამჭევრმეთქოჲსა, ესე იგი უხუსიტყუაობისაჳს, თავი დ (59r-92v).
-
თჳს მეოთხისა ნაწილისა სამჭევრმეთქოჲსა, ესე იგი მეხსიერებისათჳს, წიგნი ე (92v-96r).
-
თჳს მეხუთისა ნაწილისა სამჭევრმეთქოჲსა, ესე იგი წარმოჩენისა, წიგნი ვ (96v-100r).
-
"აღიწერა ჴელითა ალქატის იოსებისათა. ხოლო ვიწყე ნოენბერს კთ და აღვასრულე წერით დეკემბერს ვ, ქორონიკონს უპ" (102r).
-
"ვლადიმირ მიხეილის ძე ხელაშვილი" (ფორზაცი).
-
"დეკანოზი მიხეილ იოსების ძე ხელაშვილი" (8r, 20აr, 37r, 64r).
-
"თელავის საკრებულო ტაძრის წინამძღვარი, დეკანოზი მიხეილ ხელაშვილი" (24v, 58v).
-
"ლადო ხელაშვილი" (62r, 102v).
ტექსტს წინ დართული აქვს ერთგვარი ანდერძი: "მიხითარ ყოვლად ბრძენისა მოძღურისა სომეხთასა სევასტიელისა ქმნილი წიგნი "რიტორიკა", სარგებელად ყრმათა სხოლის შინათა, ქართულსა ჴმასა ზედა გარდამოცემით შრომილი ანტონის მიერ არხიეპისკოპოსისა, ყოვლისა საქართუჱლოჲსა დავითიან-ბაგრატიონისა, დროსა უმაღლესისა მეფისა ირაკლი მეორისა ყოვლისა საქართვეუჱლოჲსასა მამათმთავრობასა ან[ტ]ონისსა წელსა დსაბამითგან სოფლისათ 7171, ჴორციელად შობითგან სიტყჳსა ღმრთისა 1764, თთუჱსა მეშჳდესა, რუცხუსა 10" (1r).
ანდერძის შემდეგ ძირითად ტექსტს წამღვარებული აქვს ანტონ I კათალიკოსის წერილი მეფე ერეკლე II-სადმი (2r-6r)
ხელნაწერს ბოლოში დართული აქვს სარჩევი: "პინაოსიტყუაობა სარიტოროჲსა ჴელოვანებისა, ე. ი. სამჭევრმეთქოჲსა" (101r-102r).
ცენტრალური სახელმწიფო საისტორიო არქივი, ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, შედგენილია პროფ. ს. კაკაბაძის და პ. გაგოშიძის მიერ, აკად. კ. კეკელიძის რედაქციით, ტომი I, თბილისი, 1949, გვ. 78.
ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი, შეადგინეს და დასაბეჭდად მოამზადეს ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, თეონა გელაშვილმა, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ, თბილისი, 2016 წელი, გვ.374-375.
ხელნაწერი ეროვნულ არქივში შემოსულია 924 წელს ვლადიმერ მიხეილის ძე ხელაშვილისაგან.
ციტირება
მხითარ სებასტიელი, რიტორიკა. ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა. საქართველოს ეროვნული არქივის ხელნაწერთა ფონდი. თბილისი, 2019. მოამზადეს: ლიკა აბრალავამ, ქეთევან ასათიანმა, თამარ გაბუნიამ, მაკა კირვალიძემ, ვერა შენგელიამ, მანანა ჭუმბურიძემ. http://manuscripts.archive.gov.ge/ka/handwriting/show/100 წვდომის თარიღი:
